en_GBfa_IR

وکالت در دعاوی اسناد تجاری (برات ، سفته و چک )

اسناد تجاری در قانون تجارت تعریف نشده و به همین سبب حقوق دانان برای این اسناد دو مفهوم عام و خاص منظور داشته اند.

اسناد تجاری در مفهوم عام آن به کلیه اسنادی که میان بازرگانان در روابط تجاری مورد استفاده قرار می گیرد گفته می شود که علاوه بر برات ، سفته و چک ، اسنادی از قبیل: اسناد در وجه حامل ، فبض انبار ، بارنامه های حمل و نقل ، اوراق بهادار ، اوراق قرضه ، اوراق سهام و … را شامل می شود. اما اسناد تجاری در معنای خاص صرفا شامل: برات ، سفته و چک می شوند. ویژگی مشترکی که این اسناد را از سایر اسناد تجاری ممتاز می کند این مورد است که این اسناد هم معرف وجه و طلب بوده و هم قابل ظهر نویسی و انتقال می باشند ، در حالی که سایر اسناد تجاری هرگز این دو خصوصیت را با هم ندارند ؛ یعنی اگر قابل نقل و انتقال باشند مثل ورقه سهام دیگر معرف وجه و طلب نیستند و اگر معرف وجه و طلب باشند مثل بارنامه دیگر قابل نقل و انتقال نیستند.

 سایر خصوصیات مشترک برات ، سفته و چک:

1-   هر سه سند ، وسیله پرداخت هستند؛ به این معنی که صرف تسلیم این اسناد به طلبکار پرداخت بدهی محسوب نمی شود تا موجب برائت مدیون گردد.

2-   هر سه سند وسیله کسب اعتبار هستند. به این معنی که تاجر با ارائه هر یک از اسناد تجاری مدت دار و پذیرش آن از سوی فروشندگان کالا و خدمات به واسطه این اسناد کسب اعتبار می کند.

3-   هر سه سند معرف وجه نقد و پول بوده و ارزش آنها معادل مبلغی است که در خود این اسناد قید شده است.

4-   عمر هر سه سند معمولا کوتاه است.

5-   هر سه سند معرف طلب دارنده آن محسوب می شوند.

6-   هر سه سند دارای تمبر مالیاتی هستند ، مبلغ تمبر برات و سفته به تناسب مبلغ آنهاست اما تمبر چک صرف نظر مبلغ آن ثابت است.

برات:

قانون تجارت در ماده 223 شرایط شکلی لازم از جمله لزوم قید کلمه برات ، لزوم اندراج امضا یا مهر صادر کننده ، تعیین مبلغ برات ، گیرنده آن ، تاریخ تأدیه برات و … را ذکر کرده اما آن را تعریف نکرده است. در یک تعریف ساده می توان گفت ، برات سندی است که به موجب آن شخص (صادر کننده یا برات کش) به دیگری (محال علیه یا برات گیر) دستور می دهد مبلغی معین را در سررسید معین یا عندالمطالبه به شخص ثالث یا به حواله کرد او پرداخت نماید. با توجه به اینکه در گذشته جا به جایی وجه نقد خطرات بی شماری داشت ، استفاده از برات بسیار رایج بود لیکن امروزه تجار با مراجعه به سیستم بانکی و بانکداری الکترونیکی نیازهای خود را بر طرف می کنند و این امر موجب کاهش اقبال مردم و تجار به استفاده از برات شده است. اما با این وجود امروزه از برات به عنوان یک وسیله مناسب برای کسب اعتبار استفاده می شود. اگر وکیل شما در باب برات آگاهی کامل داشته باشد می تواند شما را در این خصوص راهنمایی کامل کند. چنان چه مایلید در خصوص برات اطلاعات بیشتری کسب کنید می توانید با دفتر این موسسه تماس حاصل نمائید.

چک:

 ماده 310 قانون تجارت در تعریف چک چنین مقرر می دارد که: «چک نوشته ای است که به موجب آن صادر کننده وجوهی را که نزد محال علیه دارد کلا یا بعضا مسترد یا به دیگری واگذار می نماید» .

از ظاهر ماده مذکور چنین برداشت می شود که محال علیه چک می تواند هر شخص حقیقی یا حقوقی باشد اما با توجه به ماده 2 قانون صدور چک باید گفت که ، چک سندی است که بر عهده بانک صادر شده باشد و محال علیه آن بانک باشد. پس با توجه به آنچه که گفته شد ؛ اسناد صادر شده از سوی سایر موسسات مالی ولو که در مقام پرداخت باشند چک نبوده و نوعی حواله محسوب شده و به همین سبب  از مزایای قانون تجارت در خصوص اسناد تجاری بی بهره اند.

طبق ماده ۳۱۱ قانون تجارت از خصویات و مقررات شکلی چک میتوان به چند مورد اشاره کرد مثل اینکه قید کلمه چک در بالای برگه چک الزامی است و همچنین در چک باید محل و تاریخ صدور قید شود و به امضای صادر کننده برسد. چک ممکن است در وجه شخص معین یا در وجه حامل صادر شود.

لازم به ذکر است چک دارای انواع گوناگونی مانند چک عادی یا چک های خاص مثل چک تضمین شده ، چک تضمین شده بانکی و … می باشد که که هر کدام آثار و شرایط مربوط به خود را دارا می باشد که توضیح و تفصیل ان از حوصله این بحث خارج می باشد.

سفته:

قانون تجارت ایران مواد 307 و 308 خود را به بیان شکل مندرجات سفته اختصاص داده است. به موجب ماده 307 سفته سندی است که به موجب آن صادر کننده متعهد می شود مبلغ معین را در وعده معین یا عندالمطالبه در وجه گیرنده آن یا به حواله کرد او پرداخت کند. همچنین به موجب ماده 308 قانون تجارت ، سفته برای اینکه به عنوان یک سند تجاری مورد پذیرش قرار گیرد و از مزایای قانون تجارت برای اسناد تجاری بهره مند شود باید دارای شرایطی از قبیل مهر یا امضای صادر کننده ، تاریخ صدور ، تاریخ پرداخت ، مبلغ معین و گیرنده وجه باشد. بنابراین می توان گفت اصولا سفته نیز از جهت شکلی و ماهوی مشابه برات است. در این خصوص ماده 309 قانون مذکور مقرر می دارد که مقررات راجع به برات در سفته نیز لازم الرعایه می باشد.

امروزه سفته از اسناد تجاری رایج در ایران محسوب شده و خیلی از مردم آگاه نیستند که سفته دارای اثر حقوقی الزام آور و نیز به خاطر اوصاف تجریدی آن باید در صدورش دقت زیادی کرد. به همین جهت چنانچه در باب سفته و دعاوی مرتبط با آن نیاز به وکیل دارید با شماره تلفن های موسسه تماس حاصل نمائید تا در اسرع وقت جهت تعیین وقت ملاقات با وکلای موسسه اقدام شود.

در ذیل به اختصار از مزایای استفاده از اسناد تجاری گفته می شود تا هر چه بیشتر با فواید این اسناد آگاه شوید.

مزایای استفاده از اسناد تجاری ( برات ، سفته ، چک ):

1- قابل انتقال و ظهر نویسی به غیره می باشد.

2- وسیله ای مناسب برای پرداخت و کسب اعتبار به شمار می آید.

3- کاهش جابجائی اسکناس و حجم پول نقد در گردش.

4- اسناد تجاری دارای وصف تجریدی هستند. بنابراین برای امضا کنندگان آن در برابر دارنده اسناد مذکور مستقلا تعهدی به نام تعهد براتی که ناشی از امضای سند است به وجود می آورد. چنین تعهدی باعث می شود که صادر کننده این اسناد نتواند در برابر دارنده با حسن نیت ، به ایرادات مربوط به معامله منشا صدور سند استناد کرده و به این طریق از پرداخت وجه آن امتناع نماید.

5- استقلالی بودن امضای اسناد تجاری. این بدان معنی است که هر امضای ذیل یک سند تجاری برای امضا کننده ، تعهدی مستقل از سایر امضا کننندگان بوجود می آورد ، بنابراین به عنوان مثال چنانچه جعلی بودن امضای یکی از مسولین سند تجاری احراز و اثبات شوئ این امر موجب برائت دیگران از پرداخت وجه آن نشده و آنان همچنان مکلف به پرداخت وجه سند تجارتی هستند.

6- مسولیت تضامنی امضا کننندگان اسناد تجاری. به این معنی که هر یک از امضاء کنندگان یک سند تجاری برای پرداخت تمام مبلغ مندرج در آن سند در مقابل دارنده مسولیت دارند و چنانچه در سر رسید سند نتواند وجه آن را از بدهکاران وصول نماید می تواند به تمامی امضا کننندگان سند تجاری اعم از صادر کننده ، ظهر نویس ، ضامن و برات گیر رجوع نماید.

7- در صورت عدم پرداخت وجه سند تجاری در سر رسید آن ، دارنده سند می تواند علاوه بر اقامه دعوا جهت مطالبه مبلغ اصلی آن ، درخواست صدور حکم به پرداخت خسارت تاخیر تائیده نیز بنماید.

8- امکان درخواست تامین خواسته و توقیف اموال بدهکار بدون سپردن هر گونه مبلغی به عنوان خسارت احتمالی به صندوق دادگستری.

نکته مهم این است که بهره مندی از مزایای فوق در گرو رعایت مقرارت قانون تجارت و سایر قوانین مربوط به اسناد تجاری می باشد و چنانچه تکالیفی که قانونگذار وضع نموده است به هر دلیل رعایت نشود موجب می شود که اغلب این اسناد ، صرفا سندی عادی محسوب شده و از هیچ یک از مزایای قانونی یک سند تجاری بهره مند نباشد.

بنابراین لازم است با مشاوره با وکلای برتر این موسسه دعاوی مربوط به برات ، سفته و چک را پی گیری کنید تا بتوانید از حقوق قانونی خود در این زمینه دفاع نمایید. برای بهره مندی از این خدمات کافی است با شماره تلفن های موسسه تماس حاصل نموده و یا به آدرس پست الکترونیکی اختصاصی به نشانی law@malekpour.ir پست الکترونیکی ارسال نمایید تا وقت ملاقات با وکلای موسسه برای شما تعیین گردد.